Wie voor het eerst met de trein door Zwitserland gaat, merkt al op dag twee dat dit type vakantie andere eisen aan je uitrusting stelt dan een vlucht naar een all-inclusive. Je sleept je eigen bagage van perron naar perron, loopt in dorpen met kinderhoofdjes, wisselt binnen acht dagen tussen warme meren in Luzern en koude passen op drieduizend meter, en hebt regelmatig geen stopcontact binnen handbereik. Met de verkeerde spullen is dat onprettig. Met de juiste spullen merk je er nauwelijks iets van. Deze pakgids behandelt de productcategorieën waar het bij een Zwitserse treinrondreis vrijwel altijd op aankomt, zonder te vervallen in merkadvies of overdreven uitrusting die je thuis al hebt liggen.
De juiste rugzak: waarom grootte minder telt dan indeling
Reizigers kopen vaak een rugzak op basis van liters. Voor een treinvakantie is dat een onnauwkeurige maatstaf. Wat je wel wil is een rugzak die aan de voor- of zijkant opengaat als een koffer, niet als een klassieke trekkersrugzak met één grote tunnel. Dagelijks uitpakken op een hotelbed is met een paneelopening drie keer sneller, en je hoeft geen onderste spullen te verplaatsen om bij iets te komen dat je bovenin had gestopt.
Een volume van veertig tot vijfenveertig liter is voor de meeste reizigers voldoende voor acht tot tien dagen. Groter verleidt tot meesjouwen van spullen die je toch niet gebruikt. Let op de aanwezigheid van een afsluitbare laptop- of tabletsleeve, compressieriemen die je tas kleiner maken als hij halfvol is, en een regenhoes. Handbagagegeschikt (55 x 40 x 20 cm) is een pré: zo pas je ook op drukke nachttreinen zonder gedoe met je bagage in een coupé. Een goede rugzak in deze categorie kost tussen de honderd en tweehonderd euro en gaat bij normaal gebruik tien jaar mee.
Schoenen waarop je acht dagen comfortabel staat
Schoenen zijn het product dat het meeste verschil maakt en het vaakst verkeerd wordt gekozen. Je wandelt tijdens een Zwitserse treinrondreis gemiddeld zes tot tien kilometer per dag: van station naar hotel, door dorpen, rond meren, over bergpaadjes bij tussenstops. Sneakers uit de stad zijn te licht. Stevige wandelschoenen met middelhoge schacht zijn voor wat vooral verharde ondergrond is meestal te zwaar.
Wat werkt, is een tussencategorie: low-top trail runners of lichte wandelschoenen met een stevige zool en goede demping. Let bij het kiezen op de tussenzool (EVA of PU schuim dempt beter dan goedkope varianten), een antislipprofiel dat overweg kan met natte kasseien, en ademend bovenmateriaal voor warme dagen. Waterdichte varianten (Gore-Tex of een vergelijkbaar membraan) zijn handig in het voorjaar en najaar, maar zweten in de zomer meer dan nodig. Loop ze thuis minstens twee weken in voordat je vertrekt. Nieuwe schoenen op dag één van je vakantie is een van de snelste manieren om van je reis een lijdensweg te maken.
Kleding voor drie temperatuurzones op één dag
Zwitserland kent weersomstandigheden die in Nederland vrijwel nooit voorkomen. In hetzelfde etmaal beweeg je van een koele ochtendmist in het dal (12 graden), via middagzon op een terras in Luzern (24 graden), naar een koude wind op een pas boven drieduizend meter (5 graden, soms minder). Alleen een T-shirt werkt niet. Een dikke jas ook niet. Wat wel werkt, is het laagjesprincipe: een basislaag die vocht afvoert, een middenlaag die isoleert, en een buitenlaag tegen wind en regen.
Voor de basislaag is merinowol de standaard: het stinkt niet na drie dagen en droogt snel. Een dunne donzen trui of synthetische vulling werkt goed als middenlaag, inpakbaar tot het formaat van een broodje. Als buitenlaag voldoet een licht windjack, met optioneel een lichtgewicht regenjas (onder de driehonderd gram). Een lange broek die je kunt oprollen tot driekwart werkt beter dan twee aparte broeken. Neem één korte broek mee voor warme dagen, twee shirts die je in de wasbak kunt wassen, en vier paar sokken. Meer niet. De rest is overgewicht dat je zelf acht dagen lang meesleept.
Elektronica: adapters, powerbank en waar je je laptop laat
Zwitserland gebruikt stekkertype J, een eigen drie-pens variant. De standaard Nederlandse stekker met aarde (type F, de ronde drie-pens) past niet in een Zwitserse wandcontactdoos, ook al lijken ze op elkaar. Een gewone platte twee-pens (type C, zoals op een telefoonlader) past meestal wel. Koop toch vooraf een universele reisstekker of een specifieke Zwitserse adapter. Kosten: vijf tot vijftien euro. Zonder is het risico dat je op dag vier een lege telefoon hebt terwijl je foto’s wil maken op de Bernina Express.
Een powerbank van tien- tot twintigduizend mAh dekt twee volledige ladingen van een smartphone. Voor de meeste reizigers genoeg. Zorg dat deze in je handbagage past, want in gecheckte koffers zijn powerbanks op vluchten niet toegestaan. USB-C oplaadkabels met stevige gevlochten omhulsels overleven een treinreis beter dan de originele dunne kabels van Apple of Samsung. Laat je laptop thuis als je geen harde werkafspraken hebt. Een tablet met bluetooth-toetsenbord weegt de helft en is op acht dagen vakantie voldoende voor wie toch iets wil kunnen typen.
Spullen waarvan je pas onderweg begrijpt waarom ze in je rugzak horen
Een paar dingen komen pas tot hun recht als je ze nodig hebt. Een herbruikbare drinkfles is daar een voorbeeld van. Zwitsers kraanwater is overal drinkbaar en vaak direct uit bergbronnen. Een fles van vijfhonderd milliliter vul je onderweg op fonteinen in dorpen, wat je per reis al snel tien tot vijftien euro aan flesjeswater scheelt, plus een rugzak vol plasticafval.
Noise-cancelling oordopjes zijn het andere product dat wordt ondergewaardeerd. Niet alleen in de trein zelf, maar ook op drukke stations en in hotels met luidruchtige airco. Een opvouwbare boodschappentas weegt niets en neemt niets in beslag, maar komt van pas bij elke supermarktstop onderweg. Een klein opschrijfboekje en een pen zijn opmerkelijk handig: je telefoon is vaak leeg, buiten wifi-bereik, of gewoon onpraktisch voor snelle notities onderweg. En als laatste: neem minder mee dan je denkt nodig te hebben. De eerste regel van treinreizen blijft dat je alle bagage zelf moet kunnen dragen, zes trappen op bij een hotel zonder lift, zonder dat je er aan het eind van de week last van hebt.